Phố Hàng Lược nguyên là đất thôn Phủ Từ và thôn Vĩnh Trù, Tổng Hậu Phúc, huyện Thọ Xương. Từ thời nhà Lê, nơi đây tập trung nhiều nhà sản xuất lược chải đầu nên có tên phố Hàng Lược. Đến đầu thế kỷ XX, không còn ai bán lược nữa, nên phố có tên Cống Chéo - Hàng Lược (ở giữa phố có một cái cống bắc chéo qua sông Tô Lịch).

Sau ngày giải phóng Thủ đô 10/1954, phố trở lại tên cũ Hàng Lược, có chiềudài 264m, từ ngã ba Hàng Cót đến ngã năm Hàng Mã. Phố vẫn còn 2 ngôi đình: Đình Phủ Từ ở số 19 và đình Vĩnh Trù số 59, đều thờ "Tứ vị Hồng Nương". Tương truyền, vào thời nhà Trần, bà con dân chài ở cửa bể Càn Hải (Nghệ An), vớt được 4 xác phụ nữ, đem chôn cất và lập đền thờ. Về sau dân thuyền mành xứ Nghệ ngược xuôi buôn bán trên sông biển thờ "Tứ Vị" trên thuyền để cầu yên sóng gió. Ở Hà Nội, dọc sông Tô, sông Hồng cũng có tới mười ngôi đền thờ như vậy.

Từ những năm 20 thế kỷ trước, phố Hàng Lược có một mặt hàng chỉ bán vào dịp Tết: Hàng Hoa. Bắt đầu từ 23 tháng Chạp, Tết ông Công, cho tới tận chiều tối 30 Tết, chợ Hoa họp dọc phố, có người gọi là "phố chợ hoa".

Người Hà Nội có thói quen, dù bận trăm công nghìn việc, ngày áp Tết vẫn rủ nhau "chơi chợ hoa". Đặc biệt là trai thanh gái lịch. Ngày nay chợ hoa Hàng Lược bán quanh năm. Đủ các loại hoa. Trên trời, dưới hoa. Hoa thật, hoa giấy, hoa lụa, hoa nhựa v.v... không thiếu. Đặc biệt là hoa tươi, mới, la liệt khắp phố. Chủ cửa hàng là các cô cậu sinh viên năng động, vừa đi học, vừa đi làm "lấy ngắn, nuôi dài". Họ "lập nghiệp" bắt đầu từ nghề "làm đẹp cho đời". Qua bàn tay các "nghệ nhân" trẻ, hoa được "tạo dáng" "bắt mắt" bởi sự kết hợp hài hòa giữa hoa Hà Nội, hoa Đà Lạt, hoa nhập khẩu từ Hà Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc... Ngay chỗ cống chéo Hàng Lược, vài năm trở lại đây xuất hiện loại hoa... giấy nhiều mầu sắc, tạo một diện mạo mới đa dạng của chợ hoa Hàng Lược.

Phố Hàng Lược cổ mà lại mới. Hàng Lược đang tự làm mới mình để hòa nhập vào xu thế chung của thời đại. Nhà thờ Hồi giáo Ấn Độ được "tân trang" đẹp, tôn nghiêm, địa chỉ cho khách nước ngoài theo đạo Hồi đến Việt Nam công tác, học tập, du lịch làm lễ vào ngày Chúa nhật. Nhà hàng thịt chó "Cống chéo Hàng Lược" nổi tiếng từ trước, nay mang tên mới "Thịt chó gia truyền Quê Hương" khang trang hơn nhiều. Cả phố duy nhất chỉ có Trung tâm y tế quận Hoàn Kiếm là cơ quan. Còn lại là siêu thị, khách sạn, nhà hàng. Bên số chẵn, đầu phố là cửa hàng bánh ngọt Hồng Kông chẳng bao giờ vắng khách. Siêu thị NEM NEW chiếm già nửa phố, cùng Hạ Long Hotel, Hà Nội Kangaru, làm cho Hàng Lược có dáng dấp một phố hiện đại thời mở cửa.

Bà con tiểu thương phố Hàng Lược mở cả một trạm bảo dưỡng xe máy đồ sộ ở đầu phố bên dãy số lẻ, doanh thu mỗi ngày hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, trên phố có người trường vốn làm ăn lớn, có người ít vốn thì buôn bán "cò con", làm cho bức tranh thị trường ở Hàng Lược "đa sắc màu".

Vài năm trở lại đây, nhất là ngày đông giá lạnh, phố có thêm dãy hàng bán hạt dẻ, bánh trôi Tàu, khách hàng là các cô cậu học trò, "chị lao công đêm đông quét rác", bà con lao động... chỉ cần vài ngàn đồng cũng đủ "ấm bụng", sau một ngày lao động, học tập vất vả.

(Theo Hanoinet)
Phòng Tư vấn thiết kế Kiến trúc & Xây dựng Wedo